Khi tôi tự học tiếng Anh và trực tiếp sinh sống tại Canada, một phần khiến tôi thực sự rất bối rối khi giao tiếp bằng tiếng Anh chính là: "Trong tình huống này mình nên dùng thì quá khứ đơn hay hiện tại hoàn thành nhỉ?". Vì trong tiếng Hàn, cả hai thì này đều được dịch giống nhau là "~đã làm gì đó", nên tôi thường phải phân vân suy nghĩ và dẫn đến việc nói bị ấp úng.

Trong Unit 13 và 14, chúng ta sẽ cùng học về sự khác biệt giữa hai thì này. Hãy cùng tổng kết lại nhé.

---

1. Hiện tại hoàn thành (have p.p.): Sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại

Bản chất của hiện tại hoàn thành là nói về một việc đã xảy ra trong quá khứ nhưng vẫn tiếp tục gây ảnh hưởng hoặc duy trì trạng thái cho đến tận bây giờ. Nói cách khác, theo công thức toán học, ta có thể biểu thị là: (Trạng thái quá khứ) = (Trạng thái hiện tại).

① Khi muốn xác nhận trạng thái hiện tại (Câu nghi vấn)

Việc đặt câu hỏi với người đối diện bằng thì hiện tại hoàn thành cũng giống như việc mượn một hành động trong quá khứ để hỏi rằng: "Vậy nên hiện tại bây giờ như thế nào?".

• "Are you ready to go? Have you finished your coffee?"
  • (Bạn chuẩn bị đi chưa? Bạn uống xong cà phê chưa?)
  • ➔ Đây là tình huống sử dụng hiện tại hoàn thành để xác nhận xem hành động uống cà phê bắt đầu từ quá khứ đã hoàn tất tại thời điểm này chưa, để biết rằng đối phương đã ở "trạng thái có thể rời đi hay chưa".

② Khoảng thời gian hiện tại vẫn chưa kết thúc

Nếu tại thời điểm nói, khoảng thời gian đó vẫn chưa trôi qua hết thì chúng ta sử dụng hiện tại hoàn thành. (ví dụ: today, this week, since 2010, v.v.)

• I've written two reports this week. (Tôi đã viết hai bản báo cáo trong tuần này.)
  • ➔ Vì tuần này vẫn chưa kết thúc nên vẫn có khả năng tôi sẽ viết thêm.

---

2. Thì quá khứ đơn (did): Sự cắt đứt hoàn toàn với hiện tại

Ngược lại, thì quá khứ đơn chỉ là một thời điểm đã trôi qua trong quá khứ. Trong hầu hết các trường hợp, nó thể hiện (Trạng thái quá khứ) =/ (Trạng thái hiện tại), nghĩa là sự việc xảy ra trong quá khứ đã kết thúc và trạng thái hiện tại có thể đã khác.

① Thời điểm quá khứ khi sự việc đã hoàn toàn kết thúc

Nếu phía sau câu có các từ chỉ thời gian quá khứ cụ thể (yesterday, last year, ten minutes ago, v.v.) thì chúng ta sử dụng thì quá khứ đơn.

• Tom lost his key yesterday. (Tom đã làm mất chìa khóa vào hôm qua.)
  • ➔ Chỉ nói về sự thật đã xảy ra ngày hôm qua. (Câu này không cho biết hiện tại Tom đã tìm thấy chìa khóa hay chưa, và không giống như hiện tại hoàn thành, nó đã cắt đứt mối liên hệ với hiện tại.)

② Các câu hỏi về thời điểm với When / What time

Khi hỏi "Bạn đã làm việc đó khi nào?", trọng tâm của cuộc hội thoại sẽ dịch chuyển từ hiện tại sang một thời điểm cụ thể trong quá khứ. Do đó, phía sau những câu hỏi này luôn phải dùng thì quá khứ đơn.

• When did you buy this jacket? (Bạn đã mua chiếc áo khoác này khi nào?)
• What time did you get up this morning? (Sáng nay bạn thức dậy lúc mấy giờ?)

---

Tóm tắt

• Trạng thái hoặc kết quả ngay trước mắt lúc này ➔ Hiện tại hoàn thành (have done)
• Sự thật đã xảy ra trong quá khứ và đã qua đi ➔ Quá khứ đơn (did)

Tôi đã cố gắng tổng hợp một cách dễ hiểu nhất, nhưng có lẽ vẫn còn những điểm thiếu sót. Nếu bạn có góp ý về nội dung này hoặc thấy có chỗ nào chưa đúng, hãy gửi email cho tôi thông qua menu Liên hệ nhé! Tôi sẽ xem xét và chỉnh sửa lại.

Vậy thì, chúc các bạn học tập tốt ngày hôm nay!