Xin chào! Tiếp nối bài viết trước, đây là phần thứ hai trong chuỗi bài so sánh giữa Thì hiện tại tiếp diễn vs Thì hiện tại đơn.

Ở bài đăng trước, chúng ta đã học rằng "các động từ chỉ cảm xúc hoặc trạng thái trong tâm trí (want, know, v.v.) không thể dùng ở dạng tiếp diễn (-ing)".

Nhưng! Có những động từ mà chúng ta đã khẳng định là không dùng được ở dạng tiếp diễn, ấy thế mà đôi khi vẫn thấy chúng được gắn đuôi -ing.

Hôm nay, chúng ta hãy cùng tìm hiểu về những động từ biến hóa tùy theo ý nghĩa và cách dùng 'being' để thay đổi sắc thái khi nói về tính cách của một người nhé!

---

1. Các động từ thay đổi khả năng dùng ở dạng tiếp diễn tùy theo ý nghĩa

Trong tiếng Anh, có những động từ mà một từ vừa có thể mang nghĩa là 'trạng thái', vừa có thể mang nghĩa là 'hành động/suy ngẫm'.

① think (suy nghĩ)

• Khi là 'ý kiến/niềm tin' cố định trong đầu ➔ Không dùng tiếp diễn (chỉ dùng hiện tại đơn)
  • Khi nói 'Ý kiến của tôi là...', vì đó là suy nghĩ đã được hình thành sẵn nên không thể dùng thì tiếp diễn.
  • I think Mary is Canadian. (Tôi nghĩ Mary là người Canada. / Ý kiến, niềm tin của tôi)
  • I'm thinking Mary is... (x)
• Khi đang 'cân nhắc/suy ngẫm' trong đầu ➔ Có thể dùng tiếp diễn
  • Như trong câu "Dạo này tôi đang nghiêm túc cân nhắc việc đổi việc", hành động xoay xở suy nghĩ trong đầu để mô phỏng tình huống thì có thể dùng thì tiếp diễn.
  • I'm thinking of giving up my job. (Tôi đang cân nhắc về việc bỏ công việc này.)

② Các động từ chỉ giác quan (see, hear, smell, taste)

Các động từ chỉ ngũ quan mà mình nhìn thấy hay nghe thấy không theo ý muốn cơ bản là gần với 'trạng thái' nên thường không dùng ở dạng tiếp diễn mà diễn đạt bằng thì hiện tại đơn.

• Do you see that man over there? (Bạn có thấy người đàn ông đằng kia không?)
• Are you seeing that man... (x) (Bạn đang hẹn hò với người đàn ông đó à?)
  • “seeing someone” được dùng với nghĩa là “đang quan tâm/hẹn hò với ai đó”.

③ Ngoại lệ: look và feel có thể dùng tùy ý

Thú vị là với look (trông có vẻ) và feel (cảm thấy), dù bạn dùng thì hiện tại đơn hay hiện tại tiếp diễn để nói về trạng thái của khoảnh khắc này thì ý nghĩa cũng hoàn toàn không khác biệt. Bạn có thể chọn cách nào thấy thuận miệng thì dùng.

• You look well today. = You’re looking well today. (Hôm nay trông bạn có vẻ khỏe khoắn.)
• I feel tired. = I'm feeling tired. (Hiện tại tôi đang cảm thấy mệt.)

---

2. "He is selfish" vs "He is being selfish"

Có lẽ đây là nội dung dễ gây nhầm lẫn hoặc ít được nghe tới nhất trong bài đăng hôm nay. Hình như mình chưa từng được học về cái này bao giờ... Hãy cùng nhau tìm hiểu nhé.

Nếu chúng ta cố tình gắn thêm being sau động từ to-be để tạo thành dạng tiếp diễn, thì sẽ tạo ra sắc thái như thế nào?

• Từ khóa cốt lõi chính là 'tính cách vốn có' hay 'hành động ngay tại khoảnh khắc này'.

1) He is selfish. (Thì hiện tại đơn)

• Sắc thái: Người đó vốn dĩ tính cách là một kẻ ích kỷ.
• Giải thích: Nói về 'bản chất' không thay đổi của người đó: hôm qua cũng ích kỷ, hôm nay cũng ích kỷ và ngày mai vẫn sẽ ích kỷ.

2) He's being selfish. (Thì hiện tại tiếp diễn)

• Sắc thái: Bình thường là người rất tốt và tử tế, nhưng 'chỉ trong khoảnh khắc này' lại đang tỏ ra ích kỷ.
• Giải thích: Là cách diễn đạt xoáy sâu vào 'hành động' đang thể hiện tạm thời ở hiện tại, kiểu như "Sao lúc này cậu ta lại cư xử ích kỷ thế?".

⚠️ Cấm dùng 'being' với những trạng thái con người không thể kiểm soát!

Cấu trúc is being + tính từ mà chúng ta đã học ở trên chỉ có thể dùng khi đó là 'hành động mà bản thân có thể tự kiểm soát' với ý đồ của mình. Việc bị ốm hay mệt mỏi không phải là thứ bạn có thể điều chỉnh kiểu "Từ giờ mình sẽ diễn hành động đang ốm!" được, nên không thể dùng cấu trúc này.

Vì vậy, tuyệt đối không được dùng being cho những trạng thái thể chất/tinh thần mà con người không thể điều khiển.

• Sam is ill. (Sam bị ốm.)
• Sam is being ill. (Mang nghĩa là Sam đang giả vờ diễn cảnh bị ốm hoặc sai ngữ pháp)

---

Lời kết

Việc hệ thống hóa Thì hiện tại tiếp diễn vs Thì hiện tại đơn qua 2 bài đăng đã kết thúc. Dưới đây là tóm tắt những nội dung quan trọng nhất trong bài học hôm nay:

1. think khi nói về ý kiến dùng hiện tại đơn, khi đang cân nhắc dùng tiếp diễn!
2. is being không dùng cho tính cách vốn có, chỉ dùng cho 'hành động đang thể hiện' mà thôi!

Nội dung hôm nay có lẽ vài ngày nữa chính tôi cũng sẽ quên mất. Nhất định chúng ta hãy cùng nhau ôn tập lại thật nhiều lần nhé. Tôi cũng đang cố gắng tạo thói quen kiểm tra lại các nội dung đã tổng hợp mỗi khi thấy mình không nhớ rõ. Mọi người cũng hãy cùng làm nhé!

Vậy thì chúng ta sẽ gặp lại nhau ở Unit 5 với những kiến thức ngữ pháp bổ ích khác nhé!. Bạn đã vất vả nhiều rồi. Cố lên!